[Zaloguj] [Załóż konto]
 

Krajenka

Sołtys (Krajenka Wybudowanie): Jan Maciejewski

„Tylko tu, tylko tutaj w Krajence, najzieleńsze na świecie są drzewa, tylko tu można wziąć się za ręce i wesoło, radośnie zaśpiewać…”- słowa hymnu Ogólnopolskiego Festiwalu Piosenki Czerwonokrzyskiej znakomicie oddają urodę i charakter tego miasteczka. Krajenka naprawdę jest bardzo zadbana, malownicza, posiada ciekawą architekturę, kilka zabytków, a przede wszystkim ma swój niepowtarzalny klimat. Dobrze, przyjemnie i ciekawie tu żyć. Pierwsza wzmianka źródłowa o Krajence pochodzi z 1286 roku. Należała wówczas do rycerskiego rodu Danaborskich, herbu Toporzyk, którzy w miejscu dawnego gródka wznieśli murowany zamek warowny. Prawa miejskie otrzymała w czerwcu 1420 roku z rąk króla Władysława Jagiełły. Zgodnie z obowiązującym obyczajem przyznano jej herb rodu Danaborskich. Obowiązuje on do dziś, a przedstawia topór z ostrzem koloru srebrnego ze złotą rękojeścią zwróconym w prawo, na czerwonym tle.
Nazwa miasteczka wywodzi się od słowa Krajna, jakim określano region położony kiedyś na skraju państwa polskiego. Miejscowi jednak doszukują się Ąródeł w pięknej legendzie o Kraju, księciu z kruszwickiego zamku, i Ance, córce średniowiecznego rycerza Izydora, który miał osiedlić się w tej okolicy. Z połączenia ich imion Kraj-Anka powstaje nazwa, która funkcjonowała jeszcze przed II wojną światową. Dzieje miasta są powiązane z historią polskich rodów szlacheckich. Kolejnymi właścicielami majątku (klucza krajeńskiego) były znane rody: Danaborskich (XIII w.- do 1540 r.), Kościeleckich (1540-1615), Grudzińskich (1615-1648), Działyńskich (1678-1743), Sułkowskich (od 1743 r. do XII w.). Ostatnim polskim właścicielem był Jakub Komierowski, adiutant króla Stanisława Augusta Poniatowskiego, który nabył majątek pod koniec XVIII w. Poległ w 1809 r. w bitwie z Prusakami. Władze pruskie skonfiskowały jego włości. Od 1839 r. Krjenka i jej okolice znalazły się w rękach Hohenzollernów. Okres największego rozwoju przypada na przełom XVI i XVII wieku, kiedy rządzili tu Kościeleccy. Rozwinęło się wówczas rzemiosło, rozkwitały handel i rolnictwo. W 1534 r. istniał tu na Głomi młyn, w 1565- młyn o 6 kołach wodnych i folkusz o 1 kole.
W 1772 roku Krajenka znalazła się w zaborze pruskim, miasto liczyło wówczas ok. 900 mieszkańców. Nastąpił stopniowy spadek ludności polskiej i coraz wyraĄniejsza dominacja Niemców. W czasie pożaru w 1787 r. spaliło się niemal całem miasto. Szybko jednak podniosło się ze zgliszcz i rozbudowało. W 1910 roku liczyło aż 3430 mieszkańców. Ważnymi datami są: 1871 r.- Krajenka otrzymała połączenie kolejowe z Piłą i Chojnicami, 1889 r.- powołanie Ochotniczej Straży Pożarnej, 1907 r.- elektryfikacja, 1911 r.- powstanie polskiego Banku Ludowego. Ostoją polskości w czasach zaboru było Polsko-Katolickie Towarzystwo Robotników Polskich założone przez Wacława Frankowskiego, a od 1931 r. miejscowa szkoła polska. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości mieszkańcy Krajenki czynili starania w Międzynarodowej Komisji Granicznej, by miasteczko wróciło do Macierzy. Bardzo aktywni w tym byli Wacław Frankowski, ks. Maksymilian Grochowski z Głubczyna i ks. Władysław Paszki ze Sławianowa. Niestety nie pomogły żądania ani prośby. W granicach Polski miasto znalazło się dopiero po II wojnie światowej. Z pożogi wojennej wyszło bardzo zniszczone i niemal zupełnie wyludnione. W 1945 r. liczyło tylko 149 mieszkańców. Współczesna Krajenka jest nowoczesnym i tętniącym życiem miasteczkiem. Posiada pełną infrastrukturę komunalną. Jest tu stadion sportowy, funkcjonuje Krajeński Ośrodek Kultury. Działają: Towarzystwo Miłośników Krajenki, Koło Emerytów i Rencistów, koło PZW. Istnieje też LZS „Iskra” Krajenka, którego piłkarze wystupują w A-klasie. Przed laty Krajenkę rozsławiła znakomita lekkoatletka Renata Kokowska, która w biegach długodystansowych była mistrzynią Polski wygrywała też prestiżowe na świecie maratony. Bardzo ożywioną działalność prowadzi miejscowa Ochotnicza Straż Pożarna, która ma tradycje siegające XIX wieku. Dysponuje ona Domem Strażaka (z salą widowiskową), jest dobrze wyposażona w sprzęt- posiada dwa wozy bojowe i wóz do ratownictwa. Jednostka zrzesza w sumie ponad 100 osób, w tym 24 strażaków, a prezesuje jej Andrzej Martin. Dumą jednostki i całej Krajenki jest orkiestra dęta (założona w 1972 r.), w której gra 50 muzyków w różnym wieku. Zespół z sukcesami występuje w licznych konkursach i przeglądach, a w gminie uświetnia wiele uroczystości. Miasteczko słynie z organizacji ciekawych imprez. Najdłuższą tradycję ma Festiwal Piosenki Czerwonokrzyskiej, organizowany od 1987 r., zawsze w maju. Inicjatorką tej imprezy jest Maria Polańska, nauczycielka matematyki i opiekunka szkolnego koła PCK w Krajence. Na początku była to impreza o zasięgu wojewódzkim, od 1996 roku ma charakter ogólnopolski. Na scenie pięknego, mogącego pomieścić ponad 2000 osób krajeńskiego amfiteatru prezentują się artyści z Polski, Europy a nawet z Afryki. Drugą wielką imprezą w kalendarzu jest Przegląd Strażackich Orkiestr Dętych, wydarzenie na miarę Wielkopolski. Przegląd na stałe zagościł w mieście nad Głomią w 2003 roku. Impreza bardzo szybko rozrosła się. W 2006 roku wzięło w niej udział ponad 300 muzyków z różnych regionów Polski. Imprezy organizowane w Krajence zyskały taką markę i renomę, że miasto dostąpiło zaszczytu organizacji II Europejskiego Tygodnia Turystyki Rowerowej w lipcu 2006 r. Krajenka ma współczesne oblicze , jednak z pietyzmem odnosi się do pamiątek swojej ciekawej historii. Najcenniejszym zabytkiem jest kościół św. Anny i św. Mikołaja (pochodzący z ok. 1774 r.), którego fundatorką była Anna Sułkowska, właścicielka dóbr krajeńskich. Świątynia została postawiona w ocalałej części dawnego zamku Danaborskich. Kościół jest jednonawowy, posiada aż cztery ołtarze, rokokową ambonę w kształcie dzioba okrętu, organy z 1886 roku wykonane przez Juliusza Witta z Gdańska, barokowy hełm na wieży i wolno stojącą dzwonnicę. Niegdyś mieściła ona cztery dzwony, pozostał jeden. Jest dziełem ludwisarni Michała Wittwerka z Gdańska i uchodzi za arcydzieło tego gatunku sztuki. Z dawnych czasów zachował się fragment gotyckiego muru zamkowego, obwarowującego kościół od strony rzeki. Bardzo cennym zabytkiem jest także zespół pałacowo-parkowy. PóĄnoklasycystyczny pałac zbudowany został w 1825 r. przez rodzinę Sułkowskich. W parku obok pałacu znajdują się dwa pomniki przyrody. Na uwagę zasługują również: szachulcowy dom ( z pierwszej połowy XIX wieku) przy ul. Młyńskiej, zabytkowy młyn, mur z przełomu XIX i XX wieku oraz cmentarz żydowski. Krajenka ciągle się rozbudowuje. Jest bardzo atrakcyjna również dla ludzi z zewnątrz, m.in. z Piły. Popyt na działki budowlane przekracza podaż. W ostatnich latach ładne domy powstały w północnej (kierunek Tarnówka) i wschodniej (kierunek Wąsosz) częściach miasta. W nowym planie zagospodarowania przestrzennego wytyczony zostanie południowy kierunek zabudowy. W centrum zaś, obraz przed laty- rynek z kościołem pw. Św. Józefa, przedwojenne kamieniczki i widok na wieżę drugiej świątyni. Tylko trasą Piła-Złotów mknie przez Krajenkę coraz więcej pojazdów. Wszystkie muszą przebyć kilkusetmetrowy odcinek zabytkowego bruku na ulicy ks. Domańskiego.

Miejscowości - Krajenka
Krajenka Krajenka Krajenka Krajenka - Kosciól św. Józefa Krajenka - Kościół Św. Anny Krajenka - Kościół Św. Anny Krajenka - Festiwal Piosenki Czerwonokrzyskiej Krajenka - Festiwal Piosenki Czerwonokrzyskiej
Odwiedziny: 1 402 051  ,